«Piano Beyond Time»

Ես շատ հազվադեպ եմ գրում մշակութային իրադարձությունների մասին կարծիքներ։ Բայց այս անգամ առաջացավ անսահման ցանկություն կիսվելու իմ զգացողություններով։ Եվ ոչ միայն այն պատճառով, որ խոսելու եմ իմ լավ ընկերոջ, գործընկերոջ և հրաշալի երաժշտի մասին։ Առաջին հերթին՝ դա մոգություն էր, արվեստի էներգետիկ ազդեցության անբացատրելի ուժ։ Իմ հոգին ցնծում էր։ Իսկ դա մեծ արժեք ունի։ Դաշնակահար Տիգրան Պետրոսյանի համերգը, որը տեղի ունեցավ մարտի 20-ին Արամ Խաչատրյանի անվան ֆիլհարմոնիայի փոքր դահլիճում (Ա. Բաբաջանյանի անվան), դարձավ ինձ համար իսկական գեղարվեստական իրադարձություն, և կարծում եմ՝ նաև Երևանի մշակութային կյանքի համար։ Երեկոյի ծրագիրը կառուցված էր հակադրություններով, մտածված և նուրբ կերպով․ առաջին բաժինը կարծես մեղմորեն նախապատրաստում էր ունկնդրին՝ աստիճանաբար կտրելով առօրյայից և տեղափոխելով երաժշտության ընկալման դաշտ։ Սովորական աշխատանքային օրից հետո դա հատկապես արժեքավոր էր՝ կարծես քեզ զգուշորեն տեղափոխում էին մեկ այլ իրականություն։ Տիգրանը կատարեց ջազային ստեղծագործություններ և Յոհան Սեբաստիան Բախի տրանսկրիպցիաներ՝ իր յուրահատուկ մեկնաբանությամբ՝ ազատ և համարձակ, առանց սովորական չափանիշներին հետ նայելու։ Ծանոթ երաժշտությունը հանկարծ բացվում էր նոր կերպով, յուրաքանչյուր նոտայի ամբողջական ներդաշնակությամբ․ սկսում ես լսել մանրուքները, ֆրազաների շունչը, ինտոնացիաները, որոնք նախկինում կարող էին վրիպել։ Առաջին բաժնի ավարտին հնչեցին Չարլզ Այվզի Երկրորդ սոնատի 3-րդ և 4-րդ մասերը՝ բարդ, բազմաշերտ, գրեթե փիլիսոփայական երաժշտական պատում, որը պահանջում է ոչ միայն տեխնիկական վարպետություն, այլև խոր ինտելեկտուալ ներգրավվածություն։ Սա միաժամանակ փորձություն է ունկնդրի համար և խոր ընկղմում։ Եվ մի պահ ես նկատեցի, որ այլևս չեմ վերլուծում, այլ պարզապես գտնվում եմ այդ հնչողության մեջ։ Երկրորդ բաժինը սկսվեց Առնո Բաբաջանյանի երկու ստեղծագործություններով՝ «Էքսպրոմտ» և «Էլեգիա»։ Եվ դա հենց այն էր, ինչ անհրաժեշտ էր․ կարծես ներքին լարված ճանապարհից հետո հնարավորություն էր տրվում շունչ քաշել և վերականգնել հավասարակշռությունը։ Այս երաժշտության մեջ կա առանձնահատուկ անկեղծություն, որը խորապես արձագանքում է։ Այս գործերը նրբորեն վերակազմավորեցին ունկնդրին և դարձան մի տեսակ հուզական կամուրջ դեպի ծրագրի հետագա զարգացումը։ Այնուհետև հնչեց Էյտոր Վիլա-Լոբոսի «Rudepoema»-ն՝ երեկոյի բացարձակ գագաթնակետը։ Առաջին հնչյուններից զգացվում էր Տիգրանի ներքին լեցունությունն ու անհավանական կենտրոնացվածությունը։ Դա պարզապես կատարում չէր՝ դա անձնական, խորապես մտածված և ապրած արտահայտություն էր։ Հատկապես տպավորիչ էր նրա ձայնի զգացողությունը։ Նա կարծես «քանդակում» է հնչյունը՝ ստեղծելով տարածություն՝ խորությամբ, օդով և գույնով։ Գրեթե անլսելի նրբերանգներից մինչև հզոր, գրեթե նվագախմբային պայթյուններ՝ ամեն ինչ հնչում էր բնական և օրգանական։ Նրա կատարումը առանձնանում է տեխնիկական կատարելության և կենդանի զգացմունքայնության հազվագյուտ հավասարակշռությամբ։ «Rudepoema»-ն չափազանց բարդ ստեղծագործություն է, բայց այստեղ վիրտուոզությունը չէր ընկալվում որպես ինքնանպատակ։ Ընդհակառակը՝ այն լիովին լուծվում էր գաղափարի և կերպարի մեջ։ Մի պահ առաջացավ տարերքի զգացում՝ գրեթե նախնական, վայրի էներգիա, որը կլանում է և չի թողնում, բայց միաժամանակ մնում է ներքին կարգավորված և տրամաբանական։ Դահլիճի արձագանքը միաձայն էր՝ ոտքի կանգնած ծափահարություններ։ Եվ դա լիովին բնական էր․ ցանկություն կար ոչ միայն շնորհակալություն հայտնել, այլ նաև կիսել այս փորձառությունը միմյանց հետ։ Առանձին ուզում եմ նշել դահլիճի հրաշալիությունը։ Ակուստիկան թույլ էր տալիս լսել ամենանուրբ նրբերանգները՝ կարծես հնչյունը չէր անհետանում, այլ շարունակում էր ապրել օդում։ Ստեղծվում էր ամբողջական ընկղմման զգացում։ Եվ, իհարկե, Steinway & Sons դաշնամուրը՝ ազնիվ, խոր և չափազանց արձագանքող, դարձավ կատարողի իսկական գործընկեր։ Լուսային լակոնիկ լուծումը՝ ամբողջությամբ մթնեցված դահլիճ և միայն մեկ լույսի շող կատարողի վրա, ստեղծեց անհրաժեշտ մթնոլորտ և ուժեղացրեց երաժշտության ընկալումը։ Սրտանց շնորհավորում եմ Տիգրանին և մաղթում ներշնչանք, նոր բացահայտումներ և ստեղծագործական աճ։ Թող նման հանդիպումները երաժշտության հետ լինեն որքան հնարավոր է հաճախ։ Բրավո, Տիգրան ջան։ Հեղինակ՝ Լուսինե Հարությունյան (Երևանի կամերային երաժշտության տան մենակատար)